Ervaringsdeskundigheid een vak apart of een apart vak?

Hoe je optimaal gebruik maakt van ervaring en kennis van cliënten is het centrale thema in de Werkconferentie voor ervaringsdeskundigheid

Hoe kun je, in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, optimaal gebruik maken van de eigen ervaringen en kennis van deze mensen? Die vraag stond centraal tijdens de eerste Werkconferentie die afgelopen dinsdag werd georganiseerd door het Consortium Ervaringsdeskundigheid, een samenwerkingsverband van zorgorganisaties uit Zuid-Nederland, opleidingsinstituten en zorgverzekeraar CZ.

Ervaringsdeskundigheid wordt bij steeds meer organisaties in de VG-sector ingezet om een betere, persoonsgerichte zorg te verlenen. Het aloude adagium 'wij weten wel wat goed voor u is', is al lang aan de kant geschoven. Cliënten, in de geestelijke gezondheidszorg, maar de laatste jaren ook in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, krijgen steeds meer de regie over hun eigen behandeling, ondersteuning en begeleiding. Daarnaast wordt ervaringsdeskundigheid ingezet in de ondersteuning binnen de eigen organisatie. Ervaringsdeskundigen geven workshops, adviseren management en bestuur en zijn actief in scholingstrajecten of op individuele basis bij andere cliënten.

Regisseur

In het consortium werken onder meer bestuurders, begeleiders en ervaringsdeskundigen vanuit de organisaties met elkaar samen. Samen organiseerden ze ook deze werkconferentie waar kennis en ervaring op een groot gebied werden gedeeld in presentaties en workshops.
Marc Bindels is voorzitter van het samenwerkingsverband. "Het belang van het inzetten van ervaringsdeskundigheid wordt steeds breder in het land onderschreven", zegt hij. "We realiseren ons steeds meer dat ook mensen met een verstandelijke beperking recht hebben op de regisseursrol in hun eigen leven." Volgens Bindels is de realisatie van opleidingen tot ervaringsdeskundige, die onder meer door Fontys Hogeschool wordt aangeboden, een bijzonder belangrijke ontwikkeling. "Het gaat erom dat mensen zich bewust worden van hun eigen ervaringen en dat ze die vervolgens leren delen. Daarmee help je jezelf, je lotgenoten, maar ook andere organisaties op het gebied van zorg en welzijn en bijvoorbeeld gemeenten, die door jouw kennis hun aanbod kunnen verbeteren."

Eindstation

Anneke van der Cruijsen is een van de ervaringsdeskundigen die vertelde over de ontwikkeling die zij heeft doorgemaakt. "Vroeger kreeg ik geen kansen. Dagbesteding, dat was mijn eindstation, werd me verteld. Maar ik heb geleerd dat ik me daar niet bij neer moest leggen. Ik wist ook dat er meer in zat. Ik wilde me ontwikkelen." Anneke volgde enkele jaren geleden de opleiding tot ervaringsdeskundige en leerde, mede daardoor, zichzelf beter kennen. "Ik leerde beter voor mezelf opkomen. Ik bepaal zelf wel wanneer ik naar bed wil, bijvoorbeeld." Inmiddels is Anneke ook actief als ervaringsdeskundige. "Ik kan nu mijn ervaring delen, maar ook veel meer dan dat. Ik heb echt het gevoel dat ik anderen nu kan helpen."

Ian Pierse en Renaldo Schniermanni (SOVAK) volgen momenteel de opleiding tot ervaringsdeskundige bij Fontys in Eindhoven. Ian zegt:"Ik wil graag in de klachtencommissie meedenken over iemands probleem of klacht bijvoorbeeld. Ook in de cliëntenraad gebruik ik mijn ervaringsdeskundigheid. Ik kom op voor de belangen van alle cliënten van SOVAK. Ik kan iets betekenen voor anderen."

Breed scala

Het workshopprogramma tijdens de werkconferentie bood een mooi overzicht van de meest uiteenlopende activiteiten waarmee ervaringsdeskundigen bij de diverse organisaties bezig zijn. Keuzevrijheid, verslavingszorg, de ingewikkelde taal die door gemeenten en instellingen soms gebezigd wordt en de rol die ervaringsdeskundigen spelen bij het 'vertalen' daarvan en het ervaren van autisme; het is maar een kleine greep uit het programma waaraan werd deelgenomen door zo'n 250 bezoekers.

Ook CZ gaf acte de presence. De zorgverzekeraar maakte dit jaar voor het eerst gebruik van de inzet vaan ervaringsdeskundigheid bij de inkoopgesprekken. "Hun inbreng geeft een andere lading aan zo'n gesprek", zegt Inge Tra, beleidsmedewerker Patiëntenparticipatie bij CZ. "Ook wij willen naar meer persoonsgerichte zorg toe en de ervaringen van de meest direct betrokken mensen zijn daarbij natuurlijk van grote waarde. Dan praat je echt over de kwaliteit van leven en wat daarvoor belangrijk is. Of we dit initiatief gaan uitbreiden? Ja, daar ben ik van overtuigd."

Marc Bindels was na afloop van de conferentie uitermate tevreden. “Dit was een hele mooie, inspirerende dag waar ik enorm veel energie van krijg. Toen we hier zeven jaar geleden mee startten konden we ons dit niet voorstellen. Ervaringsdeskundigheid in deze sector is van toegevoegde waarde. Het is aan ons als sector om dit in de komende jaren verder vorm te geven en te faciliteren. Een mooie uitdaging!”